Słowo Rektora

Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

z okazji Świąt Wielkanocnych

I. „Idźcie na cały świat i głoście Ewangelię wszelkiemu stworzeniu”

(Mk 16,15)

Drodzy Przyjaciele Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II!

Dwadzieścia wieków Kościoła jest trwaniem żywej wiary w Jezusa z Nazaretu, który został skazany na ukrzyżowanie i zabity, jednak powrócił z otchłani śmierci do świata

żywych. Zmartwychwstał, jak zapowiedział. Kościół żyje nie tylko pewnością ewangelij-

nego świadectwa o pustym grobie, ale nade wszystko radością spotkań ze Zmartwych-

wstałym, który wstąpił do nieba i wciąż wspiera uczniów swą ożywczą obecnością. Pan

żyje, a my w Nim.

Zmartwychwstały wezwał Apostołów: „Idźcie więc i nauczajcie wszystkie naro-

dy, udzielając im chrztu w imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego. Uczcie je zachowywać

wszystko, co wam przykazałem. A oto Ja jestem z wami przez wszystkie dni, aż do skoń-

czenia świata” (Mt 28, 19-20). Jak zachęca nas papież Franciszek w adhortacji apostol-

skiej

Evangelii gaudium

, Kościół nieustannie „wyruszający w drogę” ma być „Kościołem

otwartych drzwi”. Stałe „nawrócenie misyjne” potrzebne jest więc nie tylko duszpaste-

rzom, ale wszystkim wierzącym w Chrystusa, by Kościół wychodził także „na peryferie”,

by „nikt nie był wyłączony z radości, jaką nam przynosi Pan”. Nie wolno nam zapadać

w duchową drzemkę. Ewangelizacja jest konieczna zawsze i wszędzie. Także w naszej

Ojczyźnie, której przecież nie omijają tendencje do zeświecczenia różnych sfer życia.

Musimy ustawicznie „wyruszać w drogę”, skoro „miłość Chrystusa przynagla nas” (2 Kor

5, 14), by „[...] świat współczesny, poszukujący czy to w trwodze, czy w nadziei, przyjmo-

wał Ewangelię nie od jej głosicieli smutnych i zniechęconych, nie od niecierpliwych lub

bojaźliwych, ale od sług Ewangelii, których życie jaśnieje zapałem, od tych, co pierwsi

zaczerpnęli swą radość od Chrystusa”. Skuteczna ewangelizacja wymaga z jednej strony

bezwzględnej wierności Ewangelii, ale z drugiej – odważnej otwartości na zmieniający

się świat.

II. „Uniwersytet jest miejscem, w którym poszukuje się prawdy o osobie

ludzkiej” (Benedykt XVI,

Przemówienie do młodych wykładowców

akademickich w bazylice św. Wawrzyńca

, Madryt 19 sierpnia 2011 r.)

Współczesny świat ulega fascynacji efektywnością. Staje się ona jedyną wartością, po-

wszechnym punktem odniesienia, również w dziedzinie nauki. Coraz szerzej formułuje

się sugestie, że nauka, której nie można bezpośrednio zastosować w gospodarce, i edu-

kacja, która nie odpowiada oczekiwaniom ry

nku, są tylko zbędnym obciążeniem dla

budżetu państwa. Duch rynkowej efektywności zmienia na naszych oczach istotę i cel

istnienia szkół wyższych; nierzadko są one oceniane jako instytucje mające świadczyć

komercyjne usługi. Jednak od zarania naszej cywilizacji zadaniem szkoły było integralne

wykształcenie i wychowanie człowieka, stworzenie warunków, w których mógłby on zre-

alizować swoje talenty i przez to stać się bardziej człowiekiem. Koncepcja uniwersytetu,

który jest najważniejszą formą szkoły wyższej, nawiązuje do ideałów Akademii Platona

i Liceum Arystotelesa, przyjęła dojrzałą postać w średniowieczu i była dalej rozwijana

w myśli Wilhelma Humboldta i Johna Henry’ego Newmana. W europejskiej tradycji

uniwersytet miał nade wszystko służyć prawdzie; poszukiwać jej wiernie i ją upowszech-

niać. Uczony, badacz i nauczyciel cieszył się najwyższym autorytetem społecznym, a stu-

diowanie było wymagającym zaszczytem. Wyrazem tego wyróżnienia i związanych

z nim wymagań jest ślubowanie akademickie,

zobowiązujące do sumiennego zdobywa-

nia wiedzy i dbałości o godność studenta, a więc kierowania się wysokimi standardami

moralności i kultury osobistej.

Służba prawdzie była od początku rozumiana jako służba człowiekowi, który urze-

czywistnia swoje człowieczeństwo m.in. przez wykształcenie swoich talentów, w obli-

czu prawdy, osiąganej w racjonalnym wysiłku

poznawczym, ważeniu racji i swobodnym

dialogu społecznym. Nic dziwnego, że jądrem uniwersytetu były zawsze szeroko pojęte

nauki humanistyczne, po części nazywane dzisiaj społecznymi, w których funkcje inte-

grujące i inspirujące pełniły fi

lozofi

a i teologia.

Uniwersytet, służąc człowiekowi, budował jednocześnie wysoką kulturę. Był stróżem

intelektualnego, moralnego i estetycznego

ładu jako fundamentu porządku obejmujące-

go życie społeczne, polityczne i gospodarcze. Był też przez wieki szczególnym miejscem

współpracy wiary i rozumu. Kościół stał przede wszystkim u początku uniwersytetów,

opracował ich cele i strukturę, nadał idei uniwersytetu dojrzały kształt i od średniowiecza

zakładał i prowadził niezliczone uczelnie. Działalność tę traktował nie tylko jako jedno

z podstawowych zadań cywilizacyjnych, ale także jako istotny składnik swojej misji, jako

nieodzowny element służby człowiekowi. Dlatego konstytucja apostolska Jana Pawła II

o uniwersytetach katolickich

Ex corde Ecclesiae

stanowi, że uniwersytet „narodził się

z serca Kościoła” i przez swoją działalność naukową „wnosi ważny wkład w prowadzone

przez Kościół dzieło ewangelizacji”.

Troska o naukę i uczelnie wyższe nie może więc być pozostawiona tylko wąskiemu

gremium rządzących. Jako sprawa ogólnoludzka, winna należeć do całego społeczeń-

stwa, bo właściwe funkcjonowanie świata akademickiego jest warunkiem krwiobiegu

prawdy w kulturze i w życiu społecznym. W szczególności społeczeństwo obywatelskie

winno dbać o utrzymanie sprawdzonej przez wieki autonomii uczelni jako gwaranta za-

chowania integralności ideowej szkół wyższych

i ośrodków naukowych; jest ona bowiem

niezbędna dla wypełnienia ich misji cywilizacyjnej.

III. „Pracy na waszym uniwersytecie wiele zawdzięczam i wysoko sobie ją

cenię” ( Jan Paweł II,

Przemówienie w czasie uroczystości nadania doktoratu

honoris causa KUL

, Warszawa 17 czerwca 1983 r.)

Przez niemal ćwierćwiecze profesorem KUL był ksiądz Karol Wojtyła. Nasza Uczel-

nia z wielkim entuzjazmem przyjęła jego wybór na papieża w pamiętnym roku dwóch

konklawe. Dla wielu z nas oczywiste było skojarzenie tego wydarzenia z poetycką za-

powiedzią Juliusza Słowackiego, który wiele

lat wcześniej obwieszczał: „Pośród nie-

snasków - Pan Bóg uderza / W ogromny dzwon, / Dla Słowiańskiego oto Papieża /

Otwarty tron” ( Juliusz Słowacki,

Pośród niesnasków - Pan Bóg uderza

). Ten słowiański

charyzmatyczny papież w trakcie swego pontyfi

katu nie tylko przyczynił się, jak wiesz-

czył poeta, do budowania cywilizacji miłości i pokoju w świecie, do obrony godności

każdego człowieka, do ukazywania światu Boga, ale pozostał też w żywym kontakcie

z naszym Uniwersytetem, kontynuował przyjaźnie i naukowe debaty z profesorami, spo-

tykał się z przedstawicielami wielu środowisk KUL.

Społeczność uniwersytecką i naszych Przyjaciół napełnia radość i duma z kanonizacji

wielkiego Profesora, będącego przez blisko 27 lat nauczycielem świata, prorokiem inte-

gralnej wizji człowieka, głoszonej przez Kościół i wraz z nim przez Katolicki Uniwersy-

tet Lubelski. Ciesząc się z wyniesienia na ołtarze naszego Profesora, którego imię KUL

nosi od roku 2005, pragniemy na nowo zgłębia

ć jego nauczanie i szukać w nim inspiracji

do nieustannego rozwoju duchowego. Jest to wezwanie i zobowiązanie nie tylko dla

naszej Uczelni, ale też dla naszej Ojczyzny i dla całego Kościoła, byśmy wobec zagrożeń

„cywilizacji śmierci” mieli odwagę „wypłynąć na głębię” budowania człowieczeństwa;

człowiek czerpie bowiem swą szczególną godność i moc z zanurzenia w Bogu.

Z okazji 50-lecia KUL, obchodzonego w roku 1968, kardynał Karol Wojtyła przypo-

minał, że uniwersytet wyrasta z odkrycia godności człowieka, rodzącej prawo do prawdy

i obowiązek jej poszukiwania, traktowany jako warunek autentycznej wolności. Dążenie

do prawdy urzeczywistnia się w „misji naukowej i nauczycielskiej uniwersytetu”, a dąże-

nie do prawdziwej wolności realizuje się w pracy wychowawczej. Podczas uroczystości

60-lecia KUL kardynał Wojtyła przypomniał zaś o wymogu bezinteresownego stosunku

do prawdy, przywołując słowa błogosławio

nego kardynała Johna Henry’ego Newmana,

założyciela uniwersytetu katolickiego w Dublinie: „Istnieje wiedza, która jest pożądana,

choć nic z niej nie przychodzi, gdyż sama jest skarbem i wystarczającym wynagrodze-

niem za lata trudu”. Integralna misja uniwersytetu nie ogranicza się bowiem do fachowe-

go kształcenia przez przekazywanie pogłębionych informacji czy przygotowanie do za-

wodu; uniwersytet musi wspierać budowanie mądrości, gdyż tylko ona „zadawala ludzki

głód i pragnienie prawdy” ( Jan Paweł II,

Przemówienie do nauczycieli i wychowawców

,

Nikaragua, León, 4 marca 1983 r.)

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II dba o urzeczywistnienie integralnej wizji

uniwersytetu. Niewątpliwie jego istotnym elementem są nauki matematyczne, przyrod-

nicze, technologiczne, ale fundamentem swej misji cywilizacyjnej uczynił nade wszystko

nauki humanistyczne i społeczne, wnosząc przez blisko 100 lat swego funkcjonowania

istotny wkład do narodowej kultury oraz przy

gotowując pokolenia ideo

wych i dobrze

wykształconych absolwentów. Tej służbie chce być wierny i w przyszłości, odwołując się

do słów oraz świadectwa heroicznej wierności prawdzie o człowieku urzeczywistnionej

przez swego wielkiego Patrona.

IV. „Ja jestem zmartwychwstaniem i życiem” ( J 11,25)

Drodzy Przyjaciele Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II!

W duchu świątecznej radości kieruję do Wszystkich, którym KUL jest od lat bli-

ski, najserdeczniejsze podziękowania za wsparcie okazywane naszej

Alma Mater

. Dzię-

kuję Księżom Biskupom, Proboszczom, całemu Duchowieństwu, Wiernym świeckim

i wszystkim Przyjaciołom KUL.

Niech radosna nowina o pustym grobie, którą o świcie wielkanocnego poranka nie-

wiasty z pośpiechem niosły Apostołom, uzdalnia nas do odkrywania pełnej prawdy

o świecie i o człowieku; niech pobudza do jej głoszenia z radością, aż po „peryferie” świa-

ta. Niech spotkanie ze Zmartwychwstałym wnosi pokój w każde ludzkie serce i w każde

ludzkie życie.

ks. prof. dr hab. Antoni Dębiński

Rektor

Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II

Lublin, Wielkanoc 2014