Bez wzajemnego poszanowania i życzliwości nie jest możliwe budowanie życia społecznego opartego na prawdzie, wolności słowa i trosce o dobro wspólne.

Komunikat Rady Konferencji Episkopatu Polski ds. Społecznych

o przeciwdziałaniu podziałom i wrogości

„Niech nie wychodzi z waszych ust żadna mowa szkodliwa, lecz tylko budująca, zależnie od potrzeby, by wyświadczała dobro słuchającym” (Ef 4,29). Zapisane w Piśmie Świętym zobowiązanie jest wezwaniem do odpowiedzialności za słowo, które w dzisiejszych czasach staje się, niestety, niejednokrotnie narzędziem dezinformacji, przemocy słownej, a nawet nienawiści.

Problemy te dostrzegamy także w Polsce. Wzajemna niechęć i wrogość, rozprzestrzenione w sferze medialnej, kulturowej oraz społeczno-politycznej, ranią, dzielą i niszczą nasze wspólnoty: rodzinne, sąsiedzkie, zawodowe, a ostatecznie wspólnotę narodową. Odsłaniają one wzmagający się problem braku szacunku wobec osoby ludzkiej, stworzonej na obraz i podobieństwo Boże. Bez wzajemnego poszanowania i życzliwości nie jest możliwe budowanie życia społecznego opartego na prawdzie, wolności słowa i trosce o dobro wspólne. Przeciwdziałanie nasilającym się antagonizmom i rosnącym podziałom pilnie domaga się zaangażowania wszystkich podmiotów życia publicznego.

Jako rozwiązanie problemu wzrastającej wrogości, wiodącej ku nienawiści, proponuje się ograniczanie swobody wypowiedzi, w szczególności wypowiadania sądów wartościujących, pod pretekstem walki z tzw. „mową nienawiści”. Jest to rozwiązanie pozorne. Ten niejednoznaczny termin prowadzić może, pod fasadą troski o niedyskryminację, do ograniczania wolności słowa i wolności religijnej, które są przecież niezbędne w tworzeniu warunków swobodnej debaty publicznej, w której ludzie wyznający różne religie lub światopoglądy mogą w możliwie pełny i głęboki sposób poszukiwać odpowiedzi na pytania o sens bycia człowiekiem czy zaangażowania w sprawy świata. Ograniczanie tych wolności rodziłoby poważne ryzyko co do tego, że demokratyczne społeczeństwo pozbawione zostanie możliwości spokojnego i racjonalnego przedyskutowania podstawowych problemów etycznych i antropologicznych.

Realną pomocą w przezwyciężeniu wskazanych wyzwań jest nie tyle penalizowanie tzw. „mowy nienawiści”, ile odbudowywanie – opierającej się na szacunku dla godności człowieka i pragnieniu poszukiwania prawdy – kultury dialogu, w której zwraca się szczególną uwagę na odpowiedzialność za wypowiadane słowa. W czasie jednej z pielgrzymek do Ojczyzny zwrócił na to uwagę św. Jan Paweł II: „Jest szczególna odpowiedzialność za słowa, które się wypowiada, bo one mają moc świadectwa: albo świadczą o prawdzie, albo są dla człowieka dobrem, albo też nie świadczą o prawdzie, są jej zaprzeczeniem i wtedy są dla człowieka złem, chociaż mogą być tak podawane, tak preparowane, ażeby robić wrażenie, że są dobrem. To się nazywa manipulacja” (Olsztyn, 6 czerwca 1999 roku). Niech ewangeliczne wezwanie Chrystusa: „miłujecie się wzajemnie, jak Ja was umiłowałem” (J 15,12) staje się dla nas wszystkich zasadą życia osobistego i społecznego.

Bp Marian Florczyk

Przewodniczący Rady KEP ds. Społecznych

Warszawa, 3 lutego 2025 roku

11 luty - „Nadzieja zawieść nie może” (Rz 5, 5) i umacnia nas w ucisku

Drodzy Bracia i Siostry!

Obchodzimy XXXIII Światowy Dzień Chorego w Roku Jubileuszowym 2025, w którym Kościół zaprasza nas, abyśmy stali się „pielgrzymami nadziei”. Towarzyszy nam w tym Słowo Boże, które za pośrednictwem Św. Pawła przekazuje nam przesłanie wielkiej zachęty: „Nadzieja zawieść nie może” (Rz 5, 5), co więcej umacnia nas w ucisku.

Są to słowa pocieszające, ale mogą jednak rodzić pewne pytania, zwłaszcza w tym, kto cierpi. Na przykład: jak pozostać mocnym, gdy jesteśmy dotknięci poważnymi chorobami, powodującymi kalectwo, wymagającymi być może leczenia, którego koszty przekraczają nasze możliwości? Jak to uczynić, gdy oprócz naszego cierpienia widzimy cierpienie tego, kto nas kocha, i który choć jest blisko nas, czuje się bezsilny, aby nam pomóc? We wszystkich tych okolicznościach odczuwamy potrzebę wsparcia większego od nas: potrzebujemy pomocy Boga, Jego łaski, Jego Opatrzności, tej siły, która jest darem Jego Ducha (por. Katechizm Kościoła Katolickiego, n. 1808).

Zatrzymajmy się więc na chwilę, aby zastanowić się nad obecnością Boga blisko tych, którzy cierpią, szczególnie w trzech aspektach, które ją charakteryzują: spotkanie, dar i dzielenie się.

1. Spotkanie. Kiedy Jezus wysyła siedemdziesięciu dwóch uczniów na misję (por. Łk 10, 1-9), zachęca ich, aby mówili chorym: „Przybliżyło się do was królestwo Boże” (w. 9). To znaczy, prosi ich, aby pomogli im znajdować nawet w słabości, jakkolwiek bolesnej i trudnej do zrozumienia, szansę do spotkania z Panem. Rzeczywiście, w czasie choroby, jeśli z jednej strony odczuwamy całą naszą kruchość stworzenia – fizyczną, psychiczną i duchową – to z drugiej strony doświadczamy bliskości i współczucia Boga, który w Jezusie podzielił nasze cierpienia. On nas nie opuszcza i często zaskakuje nas darem wytrwałości, o której nigdy byśmy nie pomyśleli, a której sami nigdy byśmy nie zdobyli.

Choroba staje się więc okazją do spotkania, które nas przemienia, do odkrycia niewzruszonej skały, do której możemy się zakotwiczyć, aby stawić czoła burzom życia. Jest to doświadczenie, które nawet w wyrzeczeniu czyni nas silniejszymi, ponieważ jesteśmy bardziej świadomi, że nie jesteśmy sami. Z tego powodu mówi się, że cierpienie zawsze niesie ze sobą tajemnicę zbawienia, ponieważ pozwala doświadczyć bliskiego i realnego pocieszenia pochodzącego od Boga, aż do „poznania pełni Ewangelii ze wszystkimi jej obietnicami i życiem” (Św. Jan Paweł II, Przemówienie do młodzieży, Nowy Orlean, 12 września 1987 r.).

2. I to prowadzi nas do drugiego punktu refleksji: do daru. Istotnie, nigdy, tak bardzo jak w cierpieniu, nie uświadamiamy sobie, że wszelka nadzieja pochodzi od Pana, a zatem jest przede wszystkim darem, który należy przyjąć i pielęgnować, pozostając „wiernymi wierności Boga”, według pięknego wyrażenia Madeleine Delbrêl (por. La speranza è una luce nella notte, Città del Vaticano 2024, Prefazione).

Ponadto, tylko w zmartwychwstaniu Chrystusa wszelki nasz los znajduje swoje miejsce w nieskończonym horyzoncie wieczności. Jedynie z Jego Paschy pochodzi pewność, że „ani śmierć, ani życie, ani aniołowie, ani Zwierzchności, ani rzeczy teraźniejsze, ani przyszłe, ani Moce, ani co [jest] wysoko, ani co głęboko, ani jakiekolwiek inne stworzenie nie zdoła nas odłączyć od miłości Boga” (Rz 8, 38-39). A z tej „wielkiej nadziei” wypływa każdy inny promyk światła, dzięki któremu można przezwyciężyć życiowe próby i przeszkody (por. Benedykt XVI, Enc. Spe salvi, 27.31). Nie tylko to, ale Zmartwychwstały idzie także z nami, stając się naszym towarzyszem podróży, jak dla uczniów z Emaus (por. Łk 24,13-53). Podobnie jak oni, my również możemy podzielić się z Nim naszym zagubieniem, naszymi niepokojami i naszymi rozczarowaniami, możemy słuchać Jego Słowa, które nas oświeca i rozpala nasze serce, i rozpoznać Go obecnego w łamaniu Chleba, dostrzegając w Jego przebywaniu z nami – pomimo granic teraźniejszości – owo „ponad”, które stając się bliskie, przywraca nam odwagę i ufność.

3. I tak dochodzimy do trzeciego aspektu – do dzielenia się. Miejsca, w których cierpimy, są często miejscami dzielenia się, gdzie wzajemnie się ubogacamy. Ileż razy, przy łóżku chorego uczymy się nadziei! Ileż razy, stojąc blisko tych, którzy cierpią, uczymy się wierzyć! Ileż razy, pochylając się nad potrzebującymi, odkrywamy miłość! A więc, uświadamiamy sobie, że jesteśmy „aniołami” nadziei, posłańcami Boga, jedni dla drugich, wszyscy razem: chorzy, lekarze, pielęgniarki, członkowie rodzin, przyjaciele, kapłani, zakonnicy i zakonnice; tam gdzie jesteśmy: w rodzinach, przychodniach, domach opieki, w szpitalach i w klinikach.

I ważne jest, abyśmy potrafili uchwycić piękno i znaczenie tych spotkań łaski i nauczyli się zapisywać je w duszy, aby o nich nie zapomnieć: aby zachować w sercu życzliwy uśmiech pracownika służby zdrowia, wdzięczne i ufne spojrzenie pacjenta, wyrozumiałą i troskliwą twarz lekarza lub wolontariusza, pełną oczekiwania i zatroskania twarz małżonka, dziecka, wnuka lub drogiego przyjaciela. To wszystko są światła, które warto docenić, które nawet w ciemnościach próby nie tylko dają siłę, ale uczą prawdziwego smaku życia, w miłości i w bliskości (por. Łk 10, 25-37).

Drodzy chorzy, drodzy bracia i siostry, którzy służycie pomocą cierpiącym, w tym Roku Jubileuszowym odgrywacie bardziej niż kiedykolwiek szczególną rolę. Wasze podążanie razem jest bowiem znakiem dla wszystkich, „hymnem na cześć ludzkiej godności, pieśnią nadziei” (Bulla Spes non confundit, 11), której głos wykracza daleko poza sale i łóżka miejsc opieki, w których się znajdujecie, pobudzając i zachęcając do miłości „zgodny chór całego społeczeństwa” (tamże), w harmonii niekiedy trudnej do osiągnięcia, ale właśnie dlatego najbardziej słodkiej i mocnej, zdolnej wnieść światło i serdeczność tam, gdzie ich najbardziej potrzeba.

Cały Kościół dziękuje wam za to! Ja również to czynię i modlę się za was, powierzając was Maryi, Uzdrowieniu Chorych, poprzez słowa, z którymi wielu braci i sióstr zwracało się do Niej w potrzebie:

Pod Twoją obronę uciekamy się, Święta Boża Rodzicielko,
naszymi prośbami racz nie gardzić w potrzebach naszych,
ale od wszelakich złych przygód racz nas zawsze wybawiać,
Panno chwalebna i błogosławiona.

Błogosławię was wraz z waszymi rodzinami i bliskimi i proszę, abyście nie zapomnieli modlić się za mnie.

Rzym, u Świętego Jana na Lateranie, dnia 14 stycznia 2025 r.

FRANCISZEK

Wobec działań MEN i braku woli porozumienia w sprawie kluczowej dla edukacji i wychowania polskich dzieci i młodzieży do wartości, wyrażamy stanowczy sprzeciw – czytamy w Komunikacie Prezydium Konferencji Episkopatu Polski wobec zmian wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w organizacji lekcji religii w szkołach publicznych.

W ostatnich miesiącach jesteśmy świadkami zakrojonego na szeroką skalę procesu zmian wprowadzanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej w organizacji lekcji religii w szkołach publicznych. Z tak dużymi zmianami mamy do czynienia po raz pierwszy od 1989 roku. Zarówno te, które zostały przyjęte od września 2024 roku, jak i zapowiadane na wrzesień 2025 roku, nie tylko w sposób jednoznaczny stoją w sprzeczności z przepisami wyższego rzędu, ale przede wszystkim są krzywdzące i dyskryminujące dla wielu uczniów i nauczycieli religii. Zmiany te godzą również w prawa rodziców i opiekunów do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami, co gwarantuje Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (art. 53).

W opinii znacznej części rodziców i nauczycieli religii, co zostało wyrażone m.in. przez różne formy protestów i petycji ze strony środowisk wychowawczych, wprowadzone od września 2024 roku rozporządzeniem Ministra Edukacji zmiany dotyczące niewliczania oceny z lekcji religii do średniej ocen oraz łączenia klas dzieci i młodzieży w różnym wieku edukacyjnym w większe grupy, i to wyłącznie na zajęciach z religii, są szkodliwe z punktu widzenia wychowawczego. Uczniowie powinni bowiem mieć zapewniony dostęp do programu nauczania opartego na treściach adekwatnych do poziomu ich rozwoju oraz zdolności percepcyjnych i poznawczych w danym wieku. Ponadto zmiany te pozbawiają uczniów motywacji do uczestnictwa i angażowania się w lekcje religii. Trzeba w tym miejscu także podkreślić, że wspomniane zmiany zostały wprowadzone w życie bez wymaganego przez Ustawę o systemie oświaty „porozumienia z władzami Kościoła Katolickiego i Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego oraz innych kościołów i związków wyznaniowych” (art. 12 ust. 2), co potwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 listopada 2024 roku.

Podobnie ma się rzecz z dalszymi zapowiadanymi przez MEN zmianami. Dotyczą one redukcji wymiaru nauczania religii do jednej godziny tygodniowo oraz nakazu organizowania lekcji religii przed lub po zajęciach szkolnych. Są one dyskryminujące, gdyż będą w sposób znaczący ograniczać prawo do dostępu do lekcji religii dla uczniów, których rodzice, lub oni sami, będą sobie tego życzyć. Nie uwzględniono również wprowadzenia okresów ochronnych dla nauczycieli religii. Wprowadzenie w życie tych rozwiązań również będzie bezprawne, gdyż nie osiągnięto w tym temacie wymaganego porozumienia ze stroną kościelną. Wprowadzane zmiany mogą w konsekwencji prowadzić do całkowitego wyeliminowania nauczania religii w polskich szkołach publicznych.

Podejmowane przez stronę kościelną rozmowy z Rządem RP nie doprowadziły do porozumienia. Kompromisowa propozycja strony kościelnej, polegająca na wprowadzeniu zasady obligatoryjności nauczania religii lub etyki ze względu na potrzebę aksjologicznej formacji uczniów, została przez stronę rządową odrzucona. Podobnie jeśli chodzi o rozłożenie na kilka lat stopniowej redukcji wymiaru nauczania religii w szkołach średnich, przy poszanowaniu praw pracowniczych nauczycieli religii. Wobec takich działań MEN i braku woli porozumienia w sprawie kluczowej dla edukacji i wychowania polskich dzieci i młodzieży do wartości, wyrażamy stanowczy sprzeciw.

Przypominamy, że nauczanie religii w szkole uznawane jest za standard w zdecydowanej większości państw europejskich, jest także jednym z symboli przemian wolnościowych w Polsce po 1989 roku. Dlatego też Kościół będzie podejmował dalsze stosowne kroki prawne mające na celu powstrzymanie wprowadzanych zmian.

Zachęcamy i prosimy rodziców oraz organizacje społeczne o zaangażowanie się w obronę uniwersalnych wartości i praw osób wierzących, które powinny być respektowane zawsze, niezależnie od politycznego kontekstu. Rodzicom, wychowawcom, nauczycielom religii, katechetom oraz wszystkim zatroskanym o pełny i harmonijny rozwój dzieci i młodzieży, udzielamy pasterskiego błogosławieństwa.

Aby radość wasza była pełna /J 15, 11/

Umiłowani Bracia i Siostry,

posłuszny wewnętrznemu przynagleniu i z potrzeby serca kieruję do Was list, przez który chcę dzielić z Wami radość z bliskości Pana; radość tak wymownie podkreślaną w Trzecią Niedzielę Adwentu – radość spotęgowaną przez fakt nadchodzącego Jubileuszu 2025 lat od Narodzin Jezusa Chrystusa.

Rozbrzmiewają dziś w naszych świątyniach głosy dawnych proroków: „Podnieś radosny okrzyk, Izraelu! Ciesz się i wesel z całego serca, Córo Syjońska” (So 3) – tak nawołuje Sofoniasz. „Wznoś okrzyki i wołaj z radości, mieszkanko Syjonu” (Iz 12) – tak wzywa Izajasz. A cóż to jest powodem tego wielkiego wesela? Otóż, motywem niewymownej radości, która domaga się radosnego krzyku, jest namacalna obecność Boga pośród swego ludu, Jego zbawienne działanie w historii ludzi, opierających swoje życie na Nim. „Śpiewajcie Panu, bo uczynił wzniosłe rzeczy […]; bo wielki jest pośród ciebie, Święty Izraela. Wspaniałe jest Jego imię” (Iz 12). Dla dawnego Izraela obecność Boga oznaczała możliwość powrotu z wygnania do ziemi obiecanej. Pan Bóg okazał zmiłowanie i przywrócił wolność swoim wybranym.

Bracia i Siostry, myśmy dziś podjęli zachętę proroków do radości, powtarzając refren Psalmu: „Głośmy z weselem, Bóg jest między nami”. Dla nas chrześcijan jest bowiem jasne, że przyjście na świat Jezusa Chrystusa, jest zamieszkaniem Boga pośród nas. Jezus jest obiecanym Emmanuelem – Bogiem z nami. Jest On z nami, by nas ratować z mocy grzechu, śmierci i Szatana. Bóg jest z nami, by z ziemi wygnania poprowadzić nas do niebieskiej ojczyzny. Pan otworzył przed nami drogę do życia wiecznego. Któż by się nie cieszył!? Więc święty Paweł Apostoł zagrzewa nas słowami: „Radujcie się zawsze w Panu; jeszcze raz powtarzam: radujcie się!” (Flp 4, 4).

Umiłowani diecezjanie, Adwent jest czasem rozumnej i refleksyjnej radości. Oczekujemy bowiem na wielką łaskę spotkania z Tym, który zna prawdę o nas i nie da się zwieść pozorom. A ponieważ bardzo chce nas ocalić dla Siebie i dla Ojca swego, patrząc na nasze życie, będzie je oczyszczał: „pszenicę zbierze do spichrza, a plewy spali w ogniu nieugaszonym”. Będzie zbierał ziarna, prawdziwe dobro, zalążki życia – reszta to plewy bez znaczenia. Co mamy zatem czynić? Przejąć się tym życiowym powołaniem, jakie każdy otrzymał, i być wiernym misji, którą nam Bóg wyznacza. Reszta to plewy – iluzje – powód rozczarowań i smutku.

Bracia i Siostry, zbliżające się święta Bożego Narodzenia zawsze zwiastują nam radość z przyjścia na świat Zbawiciela. W tym jednakże roku Święta dają początek radości szczególnie doniosłej, bo inicjują w Kościele Powszechnym Jubileusz Narodzin Chrystusa. Nie jest to rzecz małej wagi. Jest to wydarzenie pokoleniowe. Dla jednych z nas będzie to pierwszy, dla innych ostatni, a dla niektórych jedyny w życiu Rok Łaski od Pana. Co to oznacza dla ludzi wiary? Oznacza wielką szansę na doświadczenie ocalającej miłości Jezusa. 2025 lat od Jego narodzin na ziemi papież Franciszek, jako następca świętego Piotra, trzymający klucze królestwa niebieskiego, wzywa nas wszystkich do duchowej odnowy w pielgrzymce nadziei. Spotkania jubileuszowe w Rzymie i we wszystkich diecezjach świata, uruchomią wielki strumień dobra duchowego, który będzie sprzyjał naszej osobistej przemianie. Doświadczenie jedności w radosnym świętowaniu pomoże niejednej osobie oprzeć życie i nadzieję, na żywej obecności Chrystusa Pana. On jest naszą Nadzieją. Ta „Nadzieja zawieść nie może”, bo jest oparta o Boże obietnice i umacnia ją w naszych sercach miłość Ojca niebieskiego, rozlana przez Ducha Świętego (por. Rz 5).

Także w naszej diecezji legnickiej przygotowaliśmy się na całoroczny obchód Radości z 2025 lat od Narodzin Pana. Z całej duszy zachęcam i zapraszam, by każdy wierny skorzystał z dobrodziejstwa tego Jubileuszu. Szczególnie pomocne w autentycznym doświadczeniu wewnętrznej odnowy będą wspólne wydarzenia, angażujące parafie, dekanaty i całą diecezję. Chodzi zwłaszcza o pielgrzymki i wspólnotowe celebracje liturgiczne. W tym celu wyznaczyłem Kościoły Jubileuszowe i drogi pielgrzymkowe, wskazałem daty głównych zgromadzeń, zatwierdziłem wiele inspirujących inicjatyw i Agendę Jubileuszową – czyli księgę pomocną w organizacji i przeżywaniu aktów wspólnotowych.

We wszystkich diecezjach świata uroczyste rozpoczęcie Jubileuszu Narodzin Zbawiciela nastąpi w Niedzielę Świętej Rodziny, 29 grudnia. W naszej diecezji będzie to miało miejsce w Legnicy – początek o godzinie 15.00 w kościele pw. św. Jana Chrzciciela w Legnicy. Księża proboszczowie znają szczegółowe plany. Mam nadzieję, że na to radosne wydarzenie, przybędą wierni ze wszystkich stron naszej diecezji. W ciągu całego nadchodzącego roku warto włączać się w strumień dobra i łaski Pańskiej, przeżywać nawrócenie i przyjmować dar odpustu. Wasi duszpasterze będą Was na bieżąco informować o nadchodzących łaskach.

Bracia i Siostry, umiłowani w Chrystusie, chodzi o to, aby radość wasza była pełna – już teraz pełna nadziei na życie bez końca w królestwie Bożym, we wspólnocie aniołów i świętych.
Tam „z weselem czerpać będziecie wodę ze zdrojów zbawienia” – doznacie wszelkiego nasycenia. Wszyscy potrzebujemy wspierać się i umacniać wzajemnie w tej drodze jako „pielgrzymi nadziei”.

Moim wsparciem i umocnieniem dla Was niech będzie ten list, moja duchowa bliskość i modlitwa, i moje błogosławieństwo.

+ Andrzej Siemieniewski
Biskup Legnicki

Legnica, 13 grudnia 2024 roku

Na Jasnej Górze zakończyło się wczoraj 399. Zebranie Plenarne Konferencji Episkopatu Polski. W ramach obrad biskupi głosowali nad powierzeniem niektórych funkcji w Episkopacie oraz instytucji podlegających Episkopatowi m.in. Caritas Polska. 

Decyzją hierarchów delegatem Konferencji Episkopatu Polski ds. Ruchu Odnowy w Duchu Świętym został wybrany biskup pomocniczy diecezji legnickiej Piotr Wawrzynek. Zastąpi on na tym stanowisku biskupa Andrzeja Przybylskiego, biskupa pomocniczego archidiecezji częstochowskiej. Będzie to jego pierwsza pięciletnia kadencja.

Jednocześnie nowy delegat otzymał nominację na delegata KEP ds. Stowarzyszenia Krajowego Zespołu Koordynatorów Katolickiej Odnowy w Duchu Świętym na 1. pięcioletnią kadencję.

Przy okazji warto przypomnieć, że biskup legnicki Andrzej Siemieniewski pełni w Konferencji Episkopatu Polski funkcje członka Rady Naukowej, członka Zespołu ds. Kontaktów z Polską Radą Ekumeniczną, delegata KEP ds. Federacji Bibliotek Kościelnych„Fides”, delegata KEP ds. Ruchu „Rodzin Nazaretańskich” oraz delegata KEP ds. Ogólnopolskiego Katolickiego Ruchu „Wspólnota Świętego Szarbela