Kościół w Polsce po raz kolejny przeżywa pierwszy piątek Wielkiego Postu jako dzień modlitwy i pokuty za grzech wykorzystania seksualnego małoletnich. Tę duszpasterską inicjatywę Konferencji Episkopatu Polski podejmujemy w odpowiedzi na apel papieża Franciszka, który w Liście do Ludu Bożego wezwał, byśmy solidarnie wzięli na siebie odpowiedzialność za ból naszych braci i sióstr zranionych na ciele i na duszy.

Nasze włączenie się w solidarną modlitwę i podjęcie postu oraz innych czynów pokutnych wypływa z głębokiego przekonania, że obok niesienia koniecznej pomocy psychologicznej pokrzywdzonym, podejmowania konkretnych działań prawno-karnych względem sprawców oraz szeroko zakrojonej edukacji i prewencji społecznej zapobiegającej podobnym dramatom, jako wspólnota Kościoła potrzebujemy także stawania przed Bogiem w duchu modlitwy i pokuty oraz działań o charakterze duszpasterskim. Mają one przede wszystkim być wyrazem naszego nawrócenia i duchowego towarzyszenia osobom, które zostały zranione w okresie małoletności, w stanie niepełnosprawności lub bezradności i zmagają się z bolesnymi konsekwencjami wyrządzonej krzywdy. Skrzywdzeni mają prawo liczyć na to, że na długiej i trudnej drodze zdrowienia nie zabraknie im także duchowego wsparcia całej wspólnoty Kościoła, a wierni mają prawo wiedzieć, że uczciwie mierzymy się z zaniedbaniami i robimy wszystko, by nic nie przyćmiewało blasku Ewangelii.

Mam nadzieję, że przygotowane na 2021 rok materiały duszpasterskie „Wspólnota ze Zranionymi” pomogą w podjęciu pokornej modlitwy i szczerej pokuty w pierwszy piątek Wielkiego Postu we wszystkich diecezjach, zgromadzeniach zakonnych i wspólnotach parafialnych w Polsce. Ufam, że takie solidarne działanie przyczyni się do rozbudzenia naszych sumień i wrażliwości, a także przemiany świadomości wszystkich członków Kościoła, tak aby każdy z zaangażowaniem robił wszystko, co w jego mocy, by nasza wspólnota była bezpiecznym domem dla dzieci i młodzieży.

+ Wojciech Polak

Arcybiskup Metropolita Gnieźnieński, Prymas Polski
Delegat KEP ds. Ochrony Dzieci i Młodzieży

Dekret na Rok św. Józefa

Działając według wskazań Ojca Świętego Franciszka zawartych w liście apostolskim „Patris corde”, a także w oparciu o Dekret Penitencjarii Apostolskiej z dnia 8 grudnia 2020 roku, ogłaszam postanowienia dotyczące możliwości uzyskania odpustu zupełnego na terenie Diecezji Legnickiej w Roku Świętego Józefa, w okresie od 14 lutego do 8 grudnia 2021 roku.

1. Dekret Penitencjarii Apostolskiej określa następujące okolicznościach i sposoby, w których we wspomnianym czasie można uzyskać odpust zupełny pod zwykłymi warunkami, jakimi są: sakramentalna spowiedź, Komunia eucharystyczna, modlitwa zgodna z intencjami Ojca Świętego oraz oderwanie się w duchu od wszelkiego grzechu:

– Święty Józef był człowiekiem modlitwy, który zaprasza dzisiaj wszystkich do pogłębienia dziecięcej relacji z Ojcem, pozwalającej rozeznać Jego wolę w życiu. Odpust zupełny zostaje udzielony tym, którzy przez przynajmniej 30 minut podejmą medytację nad modlitwą Ojcze Nasz lub wezmą udział w rekolekcjach albo jednodniowym dniu skupienia obejmującym medytację nad osobą Oblubieńca Maryi.

– Święty Józef był człowiekiem sprawiedliwym, strzegącym głębokiej tajemnicy swojego serca. On pomaga odkryć wartość ciszy oraz uczciwości w spełnianiu codziennych obowiązków. Ci, którzy w ciągu tego roku, idąc za jego przykładem, spełnią uczynek miłosierdzia co do ciała lub duszy, mogą również uzyskać Odpust zupełny.

– Najważniejszym wymiarem powołania Józefa było pełnienie funkcji stróża Świętej Rodziny z Nazaretu. Aby wszystkie rodziny chrześcijańskie czuły się wezwane do tworzenia tej samej atmosfery jedności, miłości i modlitwy, w której żyła Święta Rodzina, dar Odpustu zostaje udzielony rodzinom oraz narzeczonym, którzy odmówią modlitwę różańcową.

– Papież Pius XII wprowadził 1 maja 1955 roku święto Józefa Robotnika z intencją, aby wszyscy szanowali godność pracy oraz aby ona inspirowała życie społeczne i prawa, oparte na równym podziale praw i obowiązków. Odpust zupełny będą też mogli otrzymać ci, którzy zawierzą codziennie św. Józefowi swoją pracę, oraz wierny wzywający Cieśli z Nazaretu, aby każdy poszukujący pracy znalazł zajęcie oraz aby praca wszystkich stawała się godniejsza.

– Święty Józef jest ponadto patronem osób w niebezpieczeństwie, cierpiących, zmuszonych do ucieczki, tych, którzy są odepchnięci oraz opuszczeni. Udziela się Odpustu zupełnego wiernym, którzy odmówią Litanię do św. Józefa lub Akatyst ku jego czci (w całości lub przynajmniej w części) albo jakąkolwiek inną modlitwę do św. Józefa w intencji Kościoła prześladowanego oraz o umocnienie wszystkich chrześcijan poddanych różnym formom prześladowania.

– Aby podkreślić uniwersalność patronatu św. Józefa w Kościele, Penitencjaria Apostolska udziela Odpustu wiernym, którzy odmówią jakąkolwiek modlitwę prawnie zatwierdzoną lub spełnią inny akt pobożności ku czci św. Józefa, szczególnie przy okazji świąt jemu dedykowanych, a więc marca 1. maja, a także w Święto Świętej Rodziny, 19. dnia każdego miesiąca oraz w każdą środę, czyli dzień szczególnie poświęcony św. Józefowi w tradycji łacińskiej.

– W aktualnym kontekście zagrożenia sanitarnego dar Odpustu zupełnego zostaje rozszerzony szczególnie na starszych, chorych, konających oraz tych, którzy z uzasadnionych powodów nie mogą wychodzić z domu, a którzy odrzucą wszelkie upodobanie do grzechu i będą mieli intencję zadośćuczynienia, kiedy tylko stanie się to możliwe, trzem pozostałym zwykłym warunkom, i we własnym domu lub tam, gdzie aktualnie się znajdują, spełnią akt pobożności ku czci św. Józefa, ofiarując cierpienia oraz niedogodności swojego życia.

2. Na Rok Świętego Józefa następujące kościoły i kaplice w Diecezji Legnickiej ustanawiam kościołami jubileuszowi:

– Katedra Legnicka pw. św. Apostołów Piotra i Pawła

– kościół pomocniczy pw. św. Józefa w Chocianowie

– kaplica filialna pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Czaplach

– kaplica filialna pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Dąbrowie

– kaplica filialną pw. św. Józefa Oblubieńca w Guzicach

– kościół filialny pw. św. Józefa Robotnika w Górzycy

– kościół filialny pw. św. Józefa Robotnika Jagodzinie

– kaplica filialna pw. św. Józefa Rzemieślnika w Jezierzanach

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca w Kierżnie

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca w Kopaczowie

– kościół bracki pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Krzeszowie

– kościół parafialny pw. św. Józefa Opiekuna Zbawiciela w Legnicy

– kościół pomocniczy pw. św. Józefa w Małuszowie

– kaplica szpitalna pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Miłkowie

– kaplica filialna pw. św. Józefa Rzemieślnika w Młyńsku

– kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Olszynie

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Pastewniku

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Podgórkach

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Przedwojowie

– kościół parafialny pw. św. Józefa Robotnika w Ścięgnach

– kościół parafialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Świeradowie Zdroju

– kościół pomocniczy pw. św. Józefa Opiekuna Zbawiciela w Świerzawie

– kaplica więzienna pw. św. Józefa w Zarębie

– kościół parafialny pw. św. Józefa Rzemieślnika w Zawidowie

– kościół parafialny pw. św. Józefa Robotnika w Zgorzelcu

– kościół filialny pw. św. Józefa Oblubieńca NMP w Złotnikach

– kościół parafialny pw. św. Józefa Robotnika w Złotoryi.

3. Począwszy od uroczystości św. Józefa Oblubieńca NMP (19 marca) do listopada br. ustanawiam 19. dzień każdego miesiąca jako dzień poświęcony św. Józefowi. W te dni należy posłużyć się formularzem mszalnym z Mszy wotywnej o św. Józefie, a także przygotować nabożeństwo ku Jego czci oraz katechezę skierowaną do dorosłych.

4. Duszpasterzy, z księżmi proboszczami na czele, zobowiązuję do podjęcia w czasie Roku Jubileuszowego realizacji – w ramach przepowiadania, liturgii, posługi charytatywnej i innych działań pastoralnych – wybranych wytycznych zawartych w dokumencie przygotowanym przez Komisję Duszpasterstwa, pt. „Rok Świętego Józefa. Propozycje duszpasterskie do wykorzystania w diecezjach i parafiach”.

5. Od maja do listopada 2021 roku odbędzie się peregrynacja obrazu św. Józefa z Katedry Legnickiej pw. Świętych Apostołów Piotra i Pawła.

6. Ustanawiam Niedzielę 2 maja dniem uroczystego zawierzenia wszystkich parafii Diecezji Legnickiej orędownictwu św. Józefa.

7. Jednocześnie przypominam, że zgodnie z postanowieniem Ojca Świętego Franciszka wszyscy spowiednicy posiadają upoważnienie do zwalniania z ekskomuniki „latae sententiae”, zaciągniętej za popełnione przestępstwo aborcji (kan. 1398 KPK; zob. pkt. 12 Listu Apostolskiego papieża Franciszka „Misericordia et Misera” z dnia 20 listopada 2016 roku).

Bardzo zachęcam i proszę, aby Rok Jubileuszowy poświęcony Świętemu Józefowi stał się dla wszystkich czasem intensywnej modlitwy za Kościół, za naszą diecezję, za parafie i rodziny.

Z pasterskim błogosławieństwem : Biskup Legnicki Zbigniew Kiernikowski 

Legnica, 10 lutego 2021 roku, we wspomnienie św. Scholastyki, dziewicy

ldz. 66/SBL/2021

List pasterski Biskupa Legnickiego na VI Niedzielę zwykłą (14 lutego 2021)

Umiłowani Diecezjanie!

Czas, w którym żyjemy i przeżywamy wspólnotę Kościoła, przynosi różnorakie wyzwania oraz doświadczenie kruchości naszego istnienia, ale także zachęca do ciągle nowego odczytywania natchnień Ducha Świętego, który „wieje tam, gdzie chce, i szum jego słyszysz, lecz nie wiesz, skąd przychodzi i dokąd podąża” (J 3,8).

Słowa podziękowania

Na początku chcę serdecznie podziękować wszystkim kapłanom naszej diecezji za wytrwałą służbę we wspólnotach parafialnych, a także w tych przestrzeniach życia kapłańskiego, które nie są dla wszystkich łatwo dostrzegalne. Myślę tu szczególnie o służbie wobec chorych i umierających, do których kapłani przychodzą– w kontekście pandemii – z posługą sakramentalną zarówno w ich domach, jak i szpitalach. Dziękuję Wam, drodzy Księża, za każdą sprawowaną przez Was Eucharystię i za każdy sakrament spowiedzi oraz za wszelkie przejawy zainteresowania i troski o innych, zwłaszcza w tych okolicznościach, które ograniczają naszą działalność duszpasterską. Dziękuję za każdy przejaw miłości wobec tych, którzy zostali powierzeni Waszej duchowej opiece.

Słowa mojego podziękowania i wdzięczności kieruję również do Was wszystkich, Bracia i Siostry, którzy wiernie trwacie przy Chrystusie w Jego Kościele, słuchacie Jego słowa i uczestniczycie w sakramentach ze świadomością, że „Eucharystia daje życie”. Dziękuję za każdy odruch Waszych serc, w których przez te ostatnie miesiące można było dostrzec ogromne pragnienie Boga, możliwości przeżywania sakramentów oraz doświadczenia wspólnoty parafialnej.

Okres przygotowania paschalnego

W przededniu Wielkiego Postu pragnę zaprosić Was wszystkich do jeszcze głębszego wnikania w tajemnicę paschalną, w mękę, śmierć i zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa. Mam nadzieję, że w każdej z parafii naszej diecezji będzie można stworzyć ku temu okazję podczas rekolekcji wielkopostnych. Choć będą one przeżywane w pewnych ograniczeniach ze względów sanitarnych, to jednak dadzą możliwość pochylenia się nad słowem Bożym i misterium Jezusa Chrystusa.

Bardzo zachęcam moich Braci w kapłaństwie do podjęcia inicjatywy mającej na celu przeżywanie każdej środy i każdego piątku w Wielkim Poście we wszystkich parafiach jako dni całodziennej adoracji Najświętszego Sakramentu, tak by każdy miał możliwość osobistego trwania przed żywym Bogiem. Mając na uwadze fakt, że okoliczności związane z pandemią uniemożliwią tradycyjne organizowanie spowiedzi wielkopostnych wykorzystajmy te dni adoracji na dłuższe godziny naszej modlitwy oraz posługi w konfesjonałach, tak aby parafianie mieli możliwość przystąpienia do sakramentu pokuty i pojednania w tym szczególnym czasie przygotowania do świąt paschalnych. Wspólnie prośmy w te dni, w Godzinie Miłosierdzia, o łaski dla całej diecezji, klęcząc przed Chrystusem Eucharystycznym i modląc się Koronką do Bożego Miłosierdzia. Proszę Was wszystkich, drodzy Bracia i Siostry, by te dni były również czasem podjęcia dobrowolnego postu w intencji ustania pandemii oraz znajdowania dobrych rozwiązań wszystkich trudnych spraw z nią związanych, a także w intencji Waszych wspólnot parafialnych.

Bardzo proszę, módlcie się też w Waszych parafiach za katechumenów. Od dwóch lat w naszej diecezji przygotowuje się do przyjęcia chrztu, bierzmowania i Eucharystii pięciu dorosłych kandydatów. Okres Wielkiego Postu będzie dla nich szczególnie ważnym czasem poprzedzającym przyjęcie tych sakramentów w Wigilię Paschalną w legnickiej katedrze. Zachęcam do duchowego wspierania tych osób, a także do uczestniczenia wraz z nimi w celebracjach I, III, IV i V niedzieli Wielkiego Postu w naszej katedrze. Będą one również transmitowane w te dni od godz. 10.00.

Rok Świętego Józefa, Rok Rodziny, Rok Eucharystii

Papież Franciszek – z okazji przypadającego jubileuszu 150. rocznicy ogłoszenia św. Józefa Patronem i Opiekunem Kościoła Powszechnego – skierował do wszystkich wiernych list apostolski „Patris corde” („Ojcowskim sercem”). Gorąco zachęcam wszystkich do lektury tego listu. Ojciec Święty napisał w nim, że Jezus Chrystus, przyjmując ludzkie ciało, „staje się tym, który potrzebuje Józefa, by był broniony, chroniony, otoczony opieką, wychowywany. Bóg ufa temu człowiekowi”. W roku poświęconym św. Józefowi zapraszam Was wszystkich do ożywienia kultu tego Świętego oraz do bliższego poznania Jego osoby. Szczególną okazją ku temu w naszej diecezji będzie 19. dzień każdego miesiąca, poczynając od uroczystości św. Józefa Oblunieńca NMP (19 marca), kiedy to
w Krzeszowie ogłoszę kościół bracki pw. św. Józefa diecezjalnym sanktuarium, a na zakończenie tej uroczystości zawierzę całą diecezję legnicką orędownictwu św. Józefa. Niech szczególną formą oddawania czci Opiekunowi Świętej Rodziny stanie się Msza wotywna o św. Józefie, a po niej nabożeństwo Jemu poświęcone oraz katecheza skierowana do dorosłych. Dniem zawierzenia każdej z parafii wstawiennictwu św. Józefa ustanawiam niedzielę, 2 maja, bezpośrednio po wspomnieniu św. Józefa Rzemieślnika oraz pielgrzymce mężczyzn do Krzeszowa.

Również 19 marca br. rozpoczyna się w Kościele powszechnym Rok Rodziny pod hasłem „Amoris laetitia” (‘Radość miłości”). Będzie on okazją, by spojrzeć na wspólnotę domowego Kościoła jako przestrzeń rozwoju duchowego i wzajemnego umocnienia małżonków, a także jako miejsce pełne bezpieczeństwa i miłości wobec dzieci i młodzieży; jako początek każdego powołania: małżeńskiego, kapłańskiego, misyjnego, zakonnego czy też związanego z jakąkolwiek formążycia konsekrowanego albo służenia innym.

Zachęcam narzeczonych, małżonków i całe rodziny oraz wszystkich wiernych do pielgrzymowania do kościołów pod wezwaniem św. Józefa na terenie naszej diecezji, które w osobnym dekrecie ogłosiłem kościołami jubileuszowymi w roku św. Józefa.

Już dzisiaj chciałbym zaprosić Was wszystkich do udziału w peregrynacji obrazu św. Józefa, która rozpocznie się 1. maja, we wspomnienie św. Józefa Robotnika, a zakończy w listopadzie br. Szczegółowe informacje zostaną przekazane w najbliższym czasie. W latach 2012-2015 obraz ten peregrynował po wszystkich, ponad 200 parafiach naszej diecezji. Mam nadzieję, że to „Józefowe nawiedzenie” przyczyni się do powstania nowych wspólnot formacyjnych, takich jak Bractwo św. Józefa, zapoczątkowane w XVII wieku na terenie opactwa krzeszowskiego, czy też Mężczyźni św. Józefa, wspólnota mająca na celu odkrywanie męskiej tożsamości na przykładzie tego milczącego, ale skutecznego w posłusznym działaniu Świętego.

W tym bogatym w wydarzenia czasie pojawia się jeszcze jedna inicjatywa: Obchody Roku Eucharystii, które rozpoczniemy w uroczystość Najświętszego Ciała i Krwi Pańskiej, 3 czerwca br. Te diecezjalne obchody są wpisane w ogólnopolski, trzyletni program duszpasterski „Eucharystia daje życie”.

Zakończenie

Ważne jest, abyśmy na te różne inicjatywy podejmowane w diecezji i w poszczególnych parafiach nie patrzyli w ten sposób, że są to środki, które automatycznie zmienią okoliczności naszego życia, w szczególności sytuację związaną z pandemią, która dotknęła cały świat. Jako wspólnota Kościoła wierzymy, że odczytując znaki czasu i trzymając się wiernie Ewangelii, potrafimy zachować chrześcijański pokój w naszym życiu osobistym, rodzinnym i społecznym oraz właściwie odnajdziemy się w tej sytuacji, która wymaga respektowania wszelkich przepisów państwowo-sanitarnych. Pokładając ufność w Bożej Opatrzności i trwając w wierze, przyjmujemy jako swoje słowa św. Pawła: „Nic nie zdoła nas odłączyć od miłości Boga, która jest w Chrystusie Jezusie, Panu naszym (Rz 8,39). Niech takie myślenie pomoże nam przygotować się na dzień Paschy oraz na ostateczne spotkanie z naszym Panem.

Już za kilka dni, w Środę Popielcową wejdziemy w kolejny w naszym życiu Wielki Post. Życząc wytrwania w tej czterdziestodniowej pokucie oraz odwagi w podejmowaniu różnych dzieł służących otrzymaniu łaski Bożego przebaczenia, zawierzam Was wszystkich orędownictwu Matki Bożej Łaskawej oraz św. Józefa, Opiekuna Zbawiciela.

Z serca wszystkim błogosławię

Wasz Biskup

† Zbigniew Kiernikowski
Biskup Legnicki

Jeden jest wasz Nauczyciel, a wy wszyscy braćmi jesteście (Mt 23, 8). Relacja zaufania u podstaw opieki nad chorymi

Drodzy Bracia i Siostry!

Obchody XXIX Światowego Dnia Chorego, które odbędą się 11 lutego 2021 r., we wspomnienie Najświętszej Maryi Panny z Lourdes, to odpowiedni moment, by zwrócić szczególną uwagę na chorych i na tych, którzy się nimi opiekują, zarówno w miejscach przeznaczonych na ich pielęgnację, jak i na łonie rodziny czy wspólnot. Nasze myśli kierujemy w szczególności do tych, którzy na całym świecie cierpią z powodu skutków pandemii koronawirusa. Wszystkim, zwłaszcza najuboższym i usuniętym na margines wyrażam moją duchową bliskość, zapewniając o trosce i miłości Kościoła.

1. Temat tego dnia czerpie inspirację z fragmentu Ewangelii, w którym Jezus krytykuje obłudę tych, którzy mówią, ale nie czynią (por. Mt 23, 1-12). Kiedy wiara sprowadza się do pustej retoryki, nie angażując się w historię i potrzeby drugiego, wówczas brakuje spójności między wyznawaną wiarą a prawdziwym życiem. Jest to poważne zagrożenie. Dlatego Jezus używa mocnych wyrażeń, aby ostrzec przed niebezpieczeństwem popadnięcia w bałwochwalstwo samego siebie i stwierdza: „Jeden jest wasz Nauczyciel, a wy wszyscy braćmi jesteście” (w. 8).

Krytyka, którą Jezus kieruje do tych, którzy „mówią, a nie czynią” (w. 3) jest zbawienna zawsze i dla wszystkich, ponieważ nikt nie jest odporny na zło obłudy, zło bardzo poważne, które uniemożliwia nam rozwój jako dzieci jedynego Ojca, powołane do życia powszechnym braterstwem.

Wobec sytuacji potrzeby brata i siostry, Jezus przedstawia wzór zachowania całkowicie przeciwny obłudzie. Proponuje, by zatrzymać się, wysłuchać, nawiązać bezpośrednią i osobistą relację z drugim człowiekiem, poczuć dla niego czy dla niej empatię i wzruszenie, zaangażować się w jego cierpienie do tego stopnia, by zatroszczyć się o niego w posłudze (por. Łk 10, 30-35).

2. Doświadczenie choroby sprawia, że odczuwamy naszą bezradność, a jednocześnie wrodzoną potrzebę drugiego człowieka. Jeszcze wyraźniejszym staje się fakt, iż jesteśmy stworzeniem i w sposób oczywisty odczuwamy naszą zależność od Boga. Gdy jesteśmy chorzy, niepewność, strach a niekiedy przerażenie przenikają bowiem nasze umysły i serca. Znajdujemy się w sytuacji bezsilności, ponieważ nasze zdrowie nie zależy od naszych zdolności ani od naszego „zatroskania” (por. Mt 6, 27).

Choroba narzuca pytanie o sens, które w wierze skierowane jest do Boga: pytanie, które szuka nowego znaczenia i nowego kierunku dla egzystencji, a które niekiedy nie od razu może znaleźć odpowiedź. W tych żmudnych poszukiwaniach nie zawsze są w stanie nam pomóc przyjaciele i krewni.

Symboliczna pod tym względem jest biblijna postać Hioba. Jego żona i przyjaciele nie potrafią towarzyszyć mu w nieszczęściu, wręcz przeciwnie, oskarżają go, potęgując jego samotność i zagubienie. Hiob wpada w stan opuszczenia i niezrozumienia. Ale właśnie poprzez tę skrajną kruchość, odrzucając wszelką obłudę i obierając drogę szczerości wobec Boga i wobec innych, sprawia, że jego uporczywe wołanie dociera do Boga, który w końcu odpowiada, otwierając przed nim nową perspektywę. Potwierdza, że jego cierpienie nie jest naganą ani karą, nie jest też stanem oddalenia od Boga ani oznaką Jego obojętności. Zatem z poranionego i uzdrowionego serca Hioba wypływa ta tętniąca życiem i wzruszająca wypowiedź, skierowana do Pana: „Dotąd Cię znałem ze słyszenia, obecnie ujrzałem Cię wzrokiem” (42, 5).

3. Choroba ma zawsze oblicze, i to nie tylko jedno: ma oblicze każdego chorego i każdej chorej, także tych osób, które czują się lekceważone, wykluczone, ofiar niesprawiedliwości społecznej, która odmawia im praw podstawowych (por. Fratelli tutti, 22). Obecna pandemia ujawniła wiele nieprawidłowości w systemach opieki zdrowotnej oraz braki w zakresie pomocy udzielanej chorym. Osoby starsze, najsłabsze i najbardziej bezbronne nie zawsze mają zapewniony dostęp do opieki i nie zawsze odbywa się to w sposób sprawiedliwy. Zależy to od decyzji politycznych, sposobu zarządzania zasobami i zaangażowania osób zajmujących odpowiedzialne stanowiska. Inwestowanie środków w leczenie i opiekę nad chorymi jest priorytetem związanym z zasadą, że zdrowie jest podstawowym dobrem wspólnym. Jednocześnie pandemia uwydatniła poświęcenie i wielkoduszność pracowników służby zdrowia, wolontariuszy, pracowników i pracownic, księży, zakonników i zakonnic, którzy dzięki profesjonalizmowi, ofiarności, poczuciu odpowiedzialności i miłości bliźniego pomagali, pielęgnowali, pocieszali i służyli wielu osobom chorym i ich rodzinom. To milcząca rzesza mężczyzn i kobiet, którzy postanowili spojrzeć na te oblicza, troszcząc się o rany pacjentów, których  odczuwali jako bliskich z racji wspólnej przynależności do rodziny ludzkiej.

Bliskość jest tak naprawdę cennym balsamem, który daje wsparcie i pocieszenie tym, którzy cierpią w chorobie. Jako chrześcijanie, przeżywamy bliskość jako wyraz miłości Jezusa Chrystusa, Dobrego Samarytanina, który ze współczuciem stał się bliskim każdego człowieka zranionego przez grzech. Zjednoczeni z Nim przez działanie Ducha Świętego jesteśmy powołani, by być miłosierni jak Ojciec i miłować zwłaszcza naszych braci chorych, słabych i cierpiących (por. J 13, 34-35). Przeżywamy tę bliskość nie tyko osobiście, ale także w formie wspólnotowej. Braterska miłość w Chrystusie rodzi bowiem wspólnotę, która potrafi leczyć, która nikogo nie opuszcza, która włącza i przyjmuje przede wszystkim najsłabszych.

W związku z tym chciałbym przypomnieć o znaczeniu solidarności braterskiej, która wyraża się konkretnie w służbie i może przybierać różne formy, które wszystkie są ukierunkowane na wspieranie naszego bliźniego. „Służenie oznacza troszczenie się o osoby słabe w naszych rodzinach, w naszym społeczeństwie, w naszym narodzie” (Homilia na placu Rewolucji w Hawanie, 20 września 2015 r.: L’Osservatore Romano, wyd. polskie, n. 10 (376)/2015, s. 23). W tym zaangażowaniu każdy jest w stanie „zostawić na boku swoje dążenia, oczekiwania, swoje pragnienia bycia wszechmocnym w obliczu konkretnego spojrzenia najsłabszych. […] Służba zawsze patrzy w twarz brata, dotyka jego ciała, czuje jego bliskość, a nawet w pewnych przypadkach «znosi» ją i zabiega o rozwój brata. Dlatego służba nigdy nie jest ideologiczna, ponieważ nie służy się ideom, ale służy się osobom” (por. tamże).

4. Dla dobrej terapii decydujące znaczenie ma aspekt relacyjny, dzięki któremu można mieć podejście całościowe do chorego. Docenianie tego aspektu pomaga również lekarzom, pielęgniarkom, specjalistom i wolontariuszom, aby otoczyć opieką osoby cierpiące, aby im towarzyszyć w procesie uzdrowienia, dzięki relacji międzyosobowej, opartej na zaufaniu (por. Nowa Karta Pracowników Służby Zdrowia [2016], 4). Chodzi zatem o ustanowienie paktu między osobami potrzebującymi opieki a tymi, którzy się nimi opiekują; paktu opartego na wzajemnym zaufaniu i szacunku, szczerości i dyspozycyjności, aby przezwyciężyć wszelkie bariery obronne, umieścić w centrum godność chorego, chronić profesjonalizm pracowników służby zdrowia i utrzymywać dobre relacje z rodzinami pacjentów.

To właśnie ta relacja z osobą chorą znajduje niewyczerpane źródło motywacji i mocy w miłości Chrystusa, jak pokazuje tysiącletnie świadectwo mężczyzn i kobiet, którzy stali się świętymi służąc chorym. Z tajemnicy śmierci i zmartwychwstania Chrystusa wypływa bowiem ta miłość, która potrafi nadać pełen sens zarówno sytuacji pacjenta, jak i tego, kto się o niego troszczy. Zaświadcza o tym wielokrotnie Ewangelia, ukazując, że uzdrowienia dokonane przez Jezusa nigdy nie są gestami magicznymi, lecz zawsze są owocem spotkania, relacji międzyosobowej, w której dar Boży, ofiarowany przez Jezusa, odpowiada na wiarę osoby, która go przyjmuje, co podsumowują słowa, które Jezus często powtarza: „twoja wiara cię ocaliła”.

5. Drodzy bracia i siostry, przykazanie miłości, które Jezus pozostawił swoim uczniom, znajduje konkretną realizację także w relacji z chorymi. Społeczeństwo jest bardziej ludzkie, jeśli potrafi bardziej zatroszczyć się o swoich słabych i cierpiących członków, a zdoła czynić to skutecznie będąc ożywione miłością braterską. Dążmy do tego celu i sprawmy, aby nikt nie został pozostawiony sam sobie, aby nikt nie czuł się wykluczony lub opuszczony.

Powierzam wszystkich chorych, pracowników służby zdrowia i tych, którzy troszczą się o cierpiących, Maryi, Matce Miłosierdzia i Uzdrowieniu Chorych. Niech z Groty w Lourdes i z Jej niezliczonych sanktuariów na całym świecie wspiera naszą wiarę i naszą nadzieję, i pomaga nam troszczyć się o siebie nawzajem z bratnią miłością. Wszystkim i każdemu z was z serca udzielam mojego błogosławieństwa.

Rzym, u św. Jana na Lateranie, dnia 20 grudnia 2020 r., w IV Niedzielę Adwentu.

Franciscus

z

Kazimierz Szałata

31 stycznia 2021

68 Światowy Dzień Trędowatych

A oto przyszedł do Niego pewien trędowaty i upadłszy na kolana, prosił Go mówiąc: Jeśli chcesz, możesz mnie oczyścić. A On, zdjęty litością, wyciągnął rękę, dotknął go i powiedział: Chcę, bądź oczyszczony. I natychmiast ustąpił z niego trąd i został oczyszczony.

Mk 1 40-41

         Ostatnia niedziela stycznia obchodzona jest w kościele katolickim jako Światowy Dzień Trędowatych. Jest to okazja do przypomnienia, że najstarsza choroba, o której zapomnieli już mieszkańcy większości krajów rozwiniętych, w najuboższych rejonach świat jest nadal groźna i wciąż zbiera swoje tragiczne żniwo. Dokładna liczba chorych na trąd nie jest znana, jako że występuje on w krajach o słabo rozwiniętych systemach opieki zdrowotnej, gdzie rodzą się dzieci, które nie mają szans, by w życiu spotkać lekarza. Tam docierają najodważniejsi misjonarze. Przez całe stulecia trędowaci znajdowali schronienie przy kościołach i klasztorach, gdzie powstawały pierwsze leprozoria. Idąc za Chrystusem, który litując się nad trędowatymi uzdrawiał ich, wielcy święci nie bali się zbliżać do tych, których sam widok wywoływał paniczny lęk i trwogę. Św. Franciszek z Asyżu, św. Ludwik, św. Maurycy,  św. Elżbieta Węgierska,  św. Kinga, św. o. Damian i św.  Marianna Cope z wyspy Molokai,  św. Teresa z Kalkuty stanowią dziś inspirację dla misjonarzy pracujących wśród trędowatych w Azji, Afryce, Ameryce Południowej czy na dalekich  Wyspach Pacyfiku.

         Trwająca od roku pandemia Covid 19 znacznie skomplikowała pracę ośrodków misyjnych. W wielu krajach wprowadzono ograniczenia w przemieszczaniu się. Nie docierają potrzebne leki i inne środki zaopatrzenia. Przy braku dostępu do czystej wody pitnej trudno mówić o utrzymaniu higieny koniecznej dla ochrony przed groźnymi, tropikalnymi chorobami zakaźnymi, do których dołączył koronawirus.

         Trąd jest uleczalny. Miliony chorych wróciły do zdrowia. Niestety, dokąd ludzie będą żyli w biedzie, bez dostępu do czystej wody pitnej, marzenie o całkowitym  wyeliminowaniu tej groźnej choroby zakaźnej nie będzie mogło być zrealizowane. Same leki nie wystarczą. Potrzebna jest diagnostyka, potrzebny jest wysiłek zmierzający do poprawy warunków sanitarnych. Stąd do programu walki z trądem włączono budowę studni w terenach, gdzie studnie kopane wyschły, albo też, gdzie płytkie ujęcia wody są groźne dla zdrowia. Jak zauważa jeden z najwybitniejszych epidemiologów specjalizujących się w strategii zwalczania trądu i urcel du Buruli prof. Christian Jonson, w krajach afrykańskiego Sahelu 85% populacji nie ma dostępu do wody pitnej a dwie trzecie mieszkańców nie korzysta nawet z prostych latryn. Dlatego bardzo często powtarzane na konferencjach w Europie rozważania na temat oświaty higienicznej w Afryce i w innych biednych częściach świata jest czystym teoretyzowaniem.

         Tegoroczne centralne obchody Światowego Dnia Trędowatych odbędą się na Wybrzeżu Kości Słoniowej gdzie Raoul Follereau wraz z przełożoną sióstr misjonarek Matki Bożej od Apostołów s. Eugenią Ravasio założyli pierwszy, wzorcowy ośrodek Adzopé, w którym chorzy na trąd byli nie tylko leczeni, ale by mogli pracować, zakładać rodziny, edukować swoje dzieci. Podczas uroczystości z udziałem władz państwowych i kościelnych zostanie poświęcona ufundowana przez Fundację Polską Raoula Follereau w Bezibou-Zuzua studnia „Marianna” wraz z infrastrukturą.  W uroczystości weźmie udział między innymi minister zdrowia i higieny publicznej Aouele Eugene Aka. Fundację Polską Raoula Follereau reprezentować będzie delegacja Fundacji Francuskiej RF z Paryża. Będzie to nasza druga studnia poświęcona w tym roku.

W niedzielę  Chrztu Pańskiego polscy pallotyni poświęcili naszą nową studnię głębinową „Kardynał Wyszyński” wybudowaną na terenie nowej misji w Sabtoana na obrzeżach Ouagadougou w Burkina Faso. Poświęcenia dokonał przewodniczący Konferencji episkopatów Afryki, Philippe Ouédraogo – arcybiskup metropolita Wagadugu.

Statystyki

Każdego roku Światowa Organizacja Zdrowia publikuje dane dotyczące ilości nowych zdiagnozowanych i leczonych przypadków. Niestety od kilku lat liczba  nowych zachorowań  pozostaje na tym samym poziomie 200 do 250 przypadków notowanych w 120 krajach świata. 15 tysięcy nowych zachorowań dotyczy dzieci poniżej piętnastego roku życia.  Od kilku lat wraz z falą uchodźców z Afryki i Bliskiego Wschodu, na nowo trąd pojawił się w Europie. Są to na szczęście pojedyncze przypadki.

Do tych statystyk należy dołączyć około 3 milionów osób trwale okaleczonych na skutek trądu, które do końca życia wymagają opieki w specjalistycznych ośrodkach.

Dane Światowej Organizacji Zdrowia za ostatnie 4 lata

Polacy na rzecz trędowatych

W Polsce na szczęście nie ma trądu. Tymczasem kraj nasz reprezentowany przez misjonarzy katolickich odegrał i nadal odgrywa wielką rolę w niesieniu pomocy tym, o których świat chciał zapomnieć. Na Magadaskarze zwanym Czerwoną wyspą do dziś jest z wielkim uznaniem wspominany syn ziemi wołyńskiej jezuita bł. o. Jan Beyzym (1850-1912). Już na samym początku swej kapłańskiej drogi chciał służyć ludziom cierpiącym. Marzyła mu się misja wśród katorżników skazywanych na wegetację w rosyjskich łagrach. Ostatecznie wybrał trędowatych z dalekiego Madagaskaru. Leczył i pielęgnował z miłością tuch, od których inni panicznie uciekali z lękiem i trwogą.

Piękną kartę w historii walki o przywrócenie ludzkiej godności ludziom chorym na trąd zapisał polski werbista, więzień obozów koncentracyjnych KL Dachau i Mauthausen-Gusen, sługa Boży Kościoła Katolickiego o. Marian Żelazek, który przez długie lata pracował w ośrodku dla trędowatych w Puri nad Zatoką Bengalską.

Żywą legendą jest postać kapłana i lekarza, ks. Adama Wiśniewskiego (1913-1987) ze Stowarzyszenia Apostolstwa Katolickiego (pallotyni) SAC, który przez 26 lat służył trędowatym w Indiach. W 1961 roku we wsi Gatapar założył znany nie tylko w Polsce ośrodek dla trędowatych pod nazwą Jeevodaya. Pracuje tam do dziś dzielna pani doktor Helena Pyz. Do tej listy wielkich misjonarzy, naśladowców Dobrego Samarytanina koniecznie należy dopisać nazwisko wspaniałej misjonarki świeckiej służebnicy Bożej dr Wandy Błeńskiej, która czterdzieści lat swojego aktywnego życia poświęciła pracy wśród trędowatych w Ugandzie. Gdy pytałem ją, czy praca z trędowatymi była trudna, odpowiedziała mi z uśmiechem: „ - nie, wcale nie była trudna. Wystarczyło pokochać tych biednych ludzi.” Wśród trędowatych pracują dziś między innymi: w Kongo Brazzaville  s. Nowemi Świeboda ze zgromadzenia sióstr św. Józefa, w Angololi s. Róża Gąsior ze zgromadzenia Służebnic Ducha świętego. Pomoc trędowatym niosą też misjonarze oblaci i kamilianie na Madagaskarze oraz siostry ze zgromadzenia Służebniczek Najświętszej Marii Panny Niepokalanie Poczętej w Kamerunie.

Każdego roku w obchody Światowego Dnia trędowatych włączają się oprócz  Fundacji Polskiej Raoula Follereau, Towarzystwo Przyjaciół Trędowatych im. o. Jana Beyzyma w Krakowie, Fundacja Redemptoris Missio w Poznaniu i sekretariat Misyjny Jevodaya w Warszawie. W wielu parafiach, szkołach i uczelniach podejmowane są różne inicjatywy na rzecz uwrażliwienia świata na potrzeby chorych na zapomnianą chorobę, jaką jest trąd.

Trąd to:

- przewlekła choroba zakaźna

- choroba bardzo podstępna o długim okresie inkubacji, pierwsze jej symptomy mogą się pojawić dopiero po kilku latach od zarażenia

- rozprzestrzenia się drogą kropelkową przez układ oddechowy

- trąd dotyka w równym stopniu kobiety i mężczyzn, dorosłych i dzieci

- wbrew dawnym opiniom, trąd nie jest dziedziczny, chora matka może urodzić zdrowe dziecko

- pierwszym symptomem trądu są przebarwienia na skórze

- trąd nieleczony w porę prowadzi do ciężkich, nieodwracalnych okaleczeń

- dotąd nie istnieje żadna skuteczna szczepionka chroniąca przed trądem

Kilka ważnych dat:

1500 p. n. e.  Pierwsza wzmianka o trądzie zapisana na papirusach egipskich

600   p. n. e.  Pisma indyjskie opisują chorobę trądu

62     p. n. e.  Pierwszy przypadek trądu w Europie

1873 Norweski uczony Gerhard Henrik Armauer Hansen odkrywa bakterię odpowiedzialną za chorobę trądu

1941  Raoul Follereau we współpracy z s. Eugenią Ravasio rozpoczyna wielką światową akcję na rzecz trędowatych, powstaje pierwszy wzorcowy ośrodek prowadzony przez siostry Matki Bożej od Apostołów w Adzope na Wybrzeżu Kości Słoniowej, w którym chorzy znaleźli nie tylko schronienie, pomoc medyczną i duszpasterską, ale także mogli normalnie żyć, pracować, zakładać rodziny i kształcić dzieci.

1954  Raoul Follereau ustanawia Światowy Dzień Trędowatych

1981 Światowa Organizacja Zdrowia rekomenduje skuteczną terapię (PCT) na bazie trzech antybiotyków (dapsone, rifampicine i clofazimine). Od tamtego czasu wyleczono ponad 17 milionów chorych. Kilka milionów wyleczonych z trądu, to ludzie ciężko i trwale okaleczeni.